RISKDETECTED · RİSK ANALİZİ YÖNTEMLERİ
Fine–Kinney ve 5×5 karşılaştırması: hangi yöntem ne zaman?
Fine–Kinney ile 5×5 arasındaki temel hesap farkı, maruziyet sıklığının ele alınışıdır. 5×5 olasılık ve şiddeti; Fine–Kinney bunlara ek olarak frekansı ayrı puanlar. Üç değişken kullanmak tek başına daha doğru sonuç garantisi değildir.
Hazırlayan: RiskDetected. Editoryal bilgilendirme; bağımsız uzman incelemesi yapılmış rapor değildir.
İçerik kontrolü:
İki yöntemin temel farkları
Yöntem seçimini yalnız sektör adına bağlamayın. Aynı ofis binasında çatı bakımı veya kimyasal depolama; aynı fabrikada birbirinden çok farklı prosesler olabilir. Karar, hangi tehlikeyi nasıl araştıracağınız ve hangi veriyi savunabileceğiniz üzerinden verilmelidir.
| Konu | 5×5 matris | Fine–Kinney |
|---|---|---|
| Yaygın hesap | Olasılık × şiddet | Olasılık × frekans × şiddet |
| Maruziyet sıklığı | Olasılık tanımı ve senaryoda ele alınır | Ayrı değişken olarak puanlanır |
| Ekip uzlaşması | İki ölçek ve kabul ölçütleri | Üç ölçek ve kabul ölçütleri |
| Sonucun niteliği | Önceliklendirme puanı | Önceliklendirme puanı |
| Ortak sınır | Yanlış senaryo veya veri yanıltır | Yanlış senaryo veya veri yanıltır |
Dayanak: Akkoyun ve Ekinci (2021): 5×5, Fine–Kinney ve HRNS karşılaştırması
Maruziyet değişiyorsa senaryoyu da kontrol edin
Bir çalışan ekipman odasına her vardiyada, diğeri yalnız bakımda giriyor olabilir. Fine–Kinney sıklığı ayrı tartışmayı kolaylaştırır; ancak bakımda koruyucunun açılması gibi başka bir koşulu yalnız frekans değerine yüklemeyin. Normal işletme ve bakım iki ayrı tehlikeli senaryo olabilir.
Puanı savunacak veri var mı?
Vardiya planı, iş emri, gözlem, bakım kaydı ve çalışan görüşü yoksa daha ayrıntılı tablo kendiliğinden daha ayrıntılı bilgi üretmez. “Günde iki kabul, fiziksel ayrım yok” gibi kısa ve doğrulanabilir gerekçe, puanın nedenini aylar sonra da anlaşılır kılar.
5×5’teki 20 ile Fine–Kinney’deki 720 aynı birimde değildir. Sayıları bölüp bir yöntemin diğerinden belirli kat daha yüksek risk bulduğunu söylemeyin. Ağır sonuçlu senaryoları tek toplam puan içinde görünmez bırakmayın.
Tehlikeyi bulma yöntemi ile puanlamayı ayırın
Puanlama tablosu tanımlanmamış tehlikeyi kendiliğinden keşfetmez. Karmaşık proses sapmaları için HAZOP; iş adımlarına odaklanan ihtiyaçta görev temelli inceleme düşünülebilir. Bir veya birden fazla yöntem kullanılacaksa her yöntemin kapsamı ve aksiyonların ortak takibi açıklanmalıdır.
Dayanak: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, madde 6–12 (resmî kurum yayımı); IEC 61882:2016 resmî özeti: HAZOP uygulama kılavuzu
RiskDetected hangi yöntemleri destekler?
RiskDetected Fine–Kinney ve 5×5 ile rapor taslağı oluşturmayı destekler. Uygulama işyerine uygun yöntemi yetkin ekip yerine seçmez ve HAZOP özelliği sunduğu iddia edilmez. Fotoğraf maruziyet sıklığını veya görünmeyen kontrolleri doğrulamaz.