Risk değerlendirmesini kim yapar? Ekip, sorumluluk ve rapor

Risk değerlendirme ekibi kimlerden oluşur?

Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği madde 6, aşağıdaki bileşimi düzenler. Çalışanların süreç bilgisi yalnız toplantı sonunda imza almak için değil, tehlikeyi anlamak için kullanılır.

• İşveren veya işveren vekili.
• İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri.
• Çalışan temsilcileri.
• Destek elemanları.
• Bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen, iş ve tehlikeler hakkında bilgi sahibi çalışanlar.

Dayanak: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, özellikle madde 5–12 ve 14–16 (Sağlık Bakanlığı yayımlaması)

İşveren, uzman ve çalışan aynı görevi mi üstlenir?

İşveren gerekli bilgi, belge, zaman, araç ve kaynakları sağlar; koordinasyonu kendisi veya ekipten görevlendirdiği kişi yürütebilir. Teknik ve sağlık bilgisi ilgili profesyonellerce değerlendirilir. Çalışanlar gerçek uygulamayı, olağan dışı işleri ve mevcut kontrollerin sorunlarını ortaya koyar.

Ekip çalışması, herkesin her teknik konuda aynı yetkinliğe sahip olduğu anlamına gelmez. Ölçüm, ekipman incelemesi veya özel uzmanlık gerektiğinde uygun destek alınır. Koordinatör belirlemek, işverenin yükümlülüğünü bu kişiye devreden bir işlem değildir.

Dayanak: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, özellikle madde 5–12 ve 14–16 (Sağlık Bakanlığı yayımlaması)

Dışarıdan hizmet alınabilir mi?

Madde 6, ihtiyaç halinde dış kişi ve kuruluşlardan ekibe destek alınmasına izin verir. Destek ile işyerine özgü ekip çalışmasını birbirinden ayırın. Hizmetin kapsamı, gereken saha ziyareti, teslim edilecek kayıtlar ve eksik bilgilerin tamamlanması net olmalıdır.

Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler kendi işlerini ve etkileşimleri dikkate alarak koordinasyon içinde değerlendirme yapar. Alt işveren kendi işi için çalışma yapar veya yaptırır; asıl işveren bilgi sağlar, koordine eder, denetler ve çalışmalarla kontrol tedbirlerini bütünleştirir.

Dayanak: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, özellikle madde 5–12 ve 14–16 (Sağlık Bakanlığı yayımlaması)

Küçük ve az tehlikeli işyerlerinde özel koşul

Bakanlık açıklamasına göre elliden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde, belirlenen eğitimleri tamamlayıp sınavda başarılı olan işveren veya işveren vekili sağlık gözetimi dışındaki İSG hizmetlerini üstlenebilir. Bu yol koşulludur; her küçük işletmede belgesiz biçimde bütün hizmetlerin üstlenilebileceği anlamına gelmez. Uygulamadan rapor almak da eğitim veya görevlendirme koşulunu karşılamaz.

Dayanak: ÇSGB: İSG hizmetleri ve işverenlerin hizmet üstlenme koşulları

Nasıl bir yol izlenmeli?

Çalışma tasarım veya kuruluş aşamasından başlar. Önce faaliyetler, çalışanlar ve veri ihtiyacı belirlenir. Sonra tehlikeler tanımlanır, uygun yöntemle analiz edilir, önlemler planlanıp uygulanır ve sonuçlar izlenir. Her aşamada ihtiyaç duyulan çalışan görüşleri alınır.

• Kapsam: bölümler, iş adımları, normal dışı işler ve etkileşimler.
• Girdi: saha gözlemi, olaylar, GBF, kontroller ve gereken ölçümler.
• Analiz: etkilenen kişiler, olası sonuç, mevcut önlem ve puan gerekçesi.
• Eylem: kaynağı ortadan kaldırma veya azaltma; toplu korunmaya öncelik.
• Takip: sorumlu, başlangıç/bitiş, uygulama kanıtı ve sonrasında riskin yeniden değerlendirilmesi.

Dayanak: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, özellikle madde 5–12 ve 14–16 (Sağlık Bakanlığı yayımlaması)

Risk değerlendirme raporunda neler bulunmalı?

Madde 11; işyeri ve işveren bilgilerini, çalışmayı yapanların isim ve unvanlarını, uzman/hekim belge bilgilerini, çalışma ve geçerlilik tarihini, ilgili bölümleri, tehlikeleri, riskleri, yöntemi, analiz sonuçları ile öncelikleri ve kontrol tedbirlerini kapsayan kayıt ister. Tedbirlerin gerçekleşme tarihleri ve sonrasındaki risk seviyesi de kaydedilir.

Sayfalar numaralandırılır; çalışmayı gerçekleştirenler her sayfayı paraflar ve son sayfayı imzalar. Doküman işyerinde saklanır; elektronik ortamda hazırlanıp arşivlenebilir. Bir PDF üretmek bu içerik ve kayıt koşullarının kendiliğinden tamamlandığını göstermez.

Dayanak: Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, özellikle madde 5–12 ve 14–16 (Sağlık Bakanlığı yayımlaması)

Hazır örnek veya AI raporu yeterli mi?

Hazır örnek, soru sormak için başlangıç olabilir; olmayan bir tehlikeyi ekleyip gerçek tehlikeyi dışarıda bırakabilir. AI taslağı da saha bilgisiyle doğrulanmalıdır. Çalışan katılımı, gerekli ölçümler, önlemlerin uygulanması ve kayıt sorumluluğu bir yazılıma devredilemez.

Bu rehber genel bilgilendirmedir; belirli işyerinin yükümlülüklerini eksiksiz belirleyen hukuki veya teknik görüş değildir. Faaliyete özgü diğer mevzuat ve güncel koşullar ayrıca kontrol edilmelidir.